Hersenvliesontsteking bij een kind is een ernstige ziekte die snel herkend moet worden. Bij deze aandoening raken de vliezen rondom de hersenen ontstoken door een virus of een bacterie. Het komt niet vaak voor, maar als het voorkomt, is snelle hulp nodig. Vaak lijkt het in het begin op een gewone griep, maar de ziekte kan zich snel ontwikkelen en ernstige gevolgen hebben. Weten waar je op moet letten, kan het verschil maken.
De eerste signalen van hersenvliesontsteking
De klachten van hersenvliesontsteking bij kinderen zijn soms lastig te herkennen omdat ze lijken op die van een flinke verkoudheid of griep. Toch zijn er duidelijke signalen. Kinderen kunnen snel erg ziek worden. Vaak krijgen ze opeens hoge koorts. Een jonge baby kan gaan overgeven, suf worden of veel huilen. Bij wat oudere kinderen is soms te merken dat ze een stijve nek hebben of hevige hoofdpijn. Ook kunnen ze snel veel minder energie hebben, in de war zijn of moeilijk wakker worden. Soms zie je kleine, paarsrode vlekjes op de huid. Die vlekjes verdwijnen niet als je er met een glas op drukt. Dit is een belangrijk alarmsignaal. Let goed op veranderingen in het gedrag of in de fitheid van je kind.
Verschillende vormen en oorzaken
Er zijn verschillende soorten hersenvliesontsteking. De ziekte kan veroorzaakt worden door een virus of een bacterie. De bacteriële vorm is zeldzaam maar wel heel gevaarlijk. Voor deze variant is snelle behandeling met medicijnen nodig. Virale hersenvliesontsteking komt vaker voor en verloopt meestal minder ernstig. Virussen als het enterovirus of bofvirus kunnen deze vorm veroorzaken. Bacteriën zoals meningokokken, pneumokokken en Hib zijn bekende veroorzakers van de bacteriële vorm. Sinds kinderen in Nederland vaccinaties krijgen voor deze bacteriën, komt hersenvliesontsteking minder vaak voor. Toch bestaat er nog steeds een klein risico.
De behandeling en gevolgen van hersenvliesontsteking
Als een kind hersenvliesontsteking heeft, is een opname in het ziekenhuis vaak nodig. De dokter zal meteen starten met medicijnen via het infuus, vooral als er sprake is van een bacterie. Soms moet een kind naar de kinderafdeling voor extra zorg. Ligt de oorzaak bij een virus, dan is rust en goede ondersteuning meestal het belangrijkst. De duur van het herstel verschilt. Sommige kinderen zijn binnen één tot twee weken beter. Bij anderen kan het herstel langer duren. Hersenvliesontsteking kan in ernstige gevallen blijvende schade geven, bijvoorbeeld gehoorproblemen of leerproblemen. Gelukkig herstelt het merendeel van de kinderen zonder grote gevolgen. Vroege herkenning van de symptomen maakt een groot verschil.
Wat je als ouder kunt doen bij verdenking op hersenvliesontsteking
Vertrouw altijd op je gevoel als ouder. Maak je je zorgen omdat je kind anders is dan normaal? Neem dan direct contact op met je huisarts of bel de spoedlijn. Zeker als je kind moeilijk wakker te krijgen is, puntjes of vlekjes op de huid krijgt die niet weg te drukken zijn, of zich erg ziek gedraagt. Leg goed uit welke symptomen je ziet en geef aan dat je bang bent voor een ernstige ziekte zoals hersenvliesontsteking. Bij twijfel is het beter om één keer te veel te bellen dan te weinig. Artsen zijn getraind om snel de juiste beoordeling te maken. Snelle behandeling kan ernstige gevolgen voorkomen.
Preventie en bescherming tegen hersenvliesontsteking
In Nederland worden kinderen ingeënt tegen verschillende bacteriën die hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken. Vaccineren beschermt tegen ziekmakers als meningokokken, pneumokokken en Hib. Dit is de reden waarom de ziekte tegenwoordig zeldzamer is dan vroeger. Toch zit volledige bescherming er niet altijd in, omdat lang niet alle veroorzakers met prikken te voorkomen zijn. Het is daarom niet mogelijk om alle gevallen uit te sluiten. Blijf altijd alert als je kind snel ernstig ziek wordt en wees niet bang om hulp te vragen.
Veelgestelde vragen over hersenvliesontsteking bij kinderen
Hoe snel kan hersenvliesontsteking zich ontwikkelen bij een kind?
Hersenvliesontsteking kan zich in enkele uren tot een paar dagen ontwikkelen. Soms zie je dat een kind ’s ochtends alleen koorts heeft, maar ’s avonds al veel zieker is. Snel handelen is nodig bij klachten die passen bij deze ziekte.
Is hersenvliesontsteking besmettelijk?
Hersenvliesontsteking kan besmettelijk zijn, vooral als het door een bacterie wordt veroorzaakt. Verspreiding gebeurt via hoesten, niezen of direct contact met speeksel. Niet iedereen die de bacterie bij zich draagt, wordt ziek, maar als iemand in de omgeving ziek wordt, is extra opletten belangrijk.
Welke kinderen lopen het meeste risico?
Kinderen jonger dan vijf jaar lopen meer risico op bacteriële hersenvliesontsteking. Ook baby’s, kinderen met een verzwakte afweer of kinderen die niet gevaccineerd zijn, zijn kwetsbaarder.
Krijgt elk kind neurologische schade na hersenvliesontsteking?
De meeste kinderen genezen volledig na deze ziekte. Bij een klein deel kunnen er problemen met horen, leren of gedrag ontstaan. Vroege behandeling verkleint de kans op blijvende schade.
Waarom verdwijnen de vlekjes bij hersenvliesontsteking niet onder een glas?
De vlekjes bij een bacteriële vorm komen door kleine bloedingen onder de huid. Als je met een glas drukt en de vlekjes blijven zichtbaar, kan dat wijzen op bloedvergiftiging door een bacteriële ontsteking.
