Cosmetica is voor veel mensen een vast onderdeel van de dag. Je pakt ’s ochtends een crème, smeert wat zonnebrand op en grijpt naar lippenstift of foundation. Maar weet jij eigenlijk wat er in die potjes en tubes zit? De ingrediëntenlijst op de verpakking is vaak lang en moeilijk te lezen. Toch is het de moeite waard om daar eens goed naar te kijken, want niet alles wat in huidverzorgingsproducten zit is even onschuldig.
Microplastics in huidverzorging: wat het is en waar het zit
Veel mensen hebben de afgelopen jaren gehoord over microplastics, maar weten niet precies wat dat zijn. Microplastics zijn hele kleine stukjes plastic, soms zo klein dat je ze niet met het blote oog kunt zien. In huidverzorgingsproducten, make-up en andere schoonheidsmiddelen worden ze om verschillende redenen toegevoegd. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat een zonnebrandcrème gelijkmatig over de huid wordt verspreid, zodat de bescherming overal even goed werkt. In scrubproducten werden ze vroeger gebruikt als schurende korrels. In mascara en andere make-up komen ze voor als filmvormende stoffen die ervoor zorgen dat een product lang blijft zitten. Op de verpakking zie je ze terug onder namen als polyethylene, polypropylene of acrylates copolymer. Dat zijn stofnamen die de meeste mensen niet herkennen, terwijl ze dus gewoon een soort plastic zijn.
Waarom microplastics in schoonheidsproducten een probleem zijn
Wanneer je een gezichtsreiniger of scrub afspoelt, spoelen de plastic deeltjes mee het riool in. Rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om zulke kleine deeltjes volledig te verwijderen. Een groot deel belandt daarna in rivieren, zeeën en uiteindelijk in de voedselketen. Vissen en andere zeedieren nemen de deeltjes op, en zo komen ze ook bij mensen terecht via voedsel. Naast de milieuschade is er ook discussie over wat microplastics doen met het menselijk lichaam. Wetenschappers hebben microplastics aangetroffen in bloed, longweefsel en zelfs in de placenta. Over de precieze gevolgen voor de gezondheid is nog niet alles bekend, maar de aanwezigheid alleen al baart veel onderzoekers zorgen. Het is een reden waarom steeds meer mensen kritischer kijken naar wat ze dagelijks op hun huid smeren.
Europese regels rondom plastic in beautyproducten
De Europese Unie heeft in 2023 nieuwe regels ingevoerd die het gebruik van microplastics in cosmetische producten aan banden leggen. Sommige producten moeten al snel worden aangepast, terwijl fabrikanten voor andere productgroepen meer tijd krijgen. Overgangsperiodes kunnen oplopen tot tien of twaalf jaar. Milieuorganisaties zijn kritisch op dit tempo. Zij vinden dat de maatregelen te langzaam worden ingevoerd en dat de regels ook niet alle soorten plastic deeltjes omvatten. Bepaalde vormen van vloeibaar plastic en oplosbare polymeren vallen buiten de nieuwe wetgeving, terwijl die ook in het milieu terechtkomen. Ondertussen kiezen steeds meer merken er zelf voor om sneller afscheid te nemen van synthetische ingrediënten, ook zonder dat de wet hen daartoe verplicht. Dat heeft te maken met de groeiende vraag van consumenten naar producten zonder schadelijke stoffen.
Hoe je bewuster kiest bij het kopen van verzorgingsproducten
Bewuster shoppen begint bij het lezen van de ingrediëntenlijst, ook al is dat soms een uitdaging. Er zijn handige apps beschikbaar waarmee je de streepjescode van een product kunt scannen en direct ziet welke stoffen erin zitten en hoe die beoordeeld worden. Let ook op keurmerken zoals het COSMOS-certificaat of het Ecocert-keurmerk, die garanties bieden over de samenstelling van een product. Producten met zo’n keurmerk bevatten geen synthetische microplastics. Daarnaast is het goed om te weten dat “natuurlijk” of “bio” op de verpakking niet automatisch betekent dat een product vrij is van alle twijfelachtige stoffen. Die termen zijn niet altijd beschermd en kunnen misleidend zijn. Wie echt wil weten wat er in een product zit, doet er verstandig aan om de volledige ingrediëntenlijst te raadplegen of te zoeken naar onafhankelijke beoordelingen van beautyproducten.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik microplastics op de verpakking van een huidverzorgingsproduct?
Microplastics staan op de verpakking vermeld als moeilijke scheikundige namen. Veelvoorkomende namen zijn polyethylene, polypropylene, nylon, acrylates copolymer en polymethyl methacrylate. Als je zulke namen ziet staan in de ingrediëntenlijst, dan bevat het product hoogstwaarschijnlijk een vorm van plastic.
Zijn alle synthetische ingrediënten in beautyproducten slecht?
Niet alle synthetische ingrediënten in huidverzorgingsproducten zijn schadelijk. Er zijn synthetische stoffen die goed zijn onderzocht en veilig worden geacht. Het gaat er vooral om welke stoffen worden gebruikt en of die in het milieu of het lichaam voor problemen zorgen. Microplastics worden juist als problematisch gezien omdat ze niet afbreken in de natuur.
Wat betekent het COSMOS-keurmerk op een product?
Het COSMOS-keurmerk is een Europees certificaat voor natuurlijke en biologische cosmetische producten. Producten met dit keurmerk worden beoordeeld op hun samenstelling en productiewijze. Ze mogen geen synthetische microplastics bevatten. Het keurmerk geeft consumenten een betrouwbare aanwijzing dat een product aan strenge eisen voldoet.
Kan ik microplastics in huidverzorging via de huid opnemen?
Of microplastics via de huid in het lichaam terechtkomen, wordt nog onderzocht. De meeste wetenschappers denken dat intacte huid een goede barrière vormt. Wel is aangetoond dat microplastics via andere wegen, zoals voedsel en ademhaling, in het menselijk lichaam kunnen belanden. Onderzoek naar de precieze effecten op de gezondheid loopt nog volop.
